| |
AIDS nedir? Etkeni nedir?
AIDS "Kazanılmış Bağışıklık Yetmezliği Sendromu" anlamına gelen "Acquired Immune Deficiency Syndrome"un kısaltmasıdır. AIDS, HIV enfeksiyonunun son aşamasıdır. Bu dönemde bazı fırsatçı enfeksiyonlar ve kanserler görülür.
HIV pozitif bir kişiye AIDS'te görülen hastalıklardan biri geliştikten sonra AIDS hastası teşhisi konur. HIV pozitif kişi hiçbir hastalık göstermese bile kandaki bazı hücrelerin (CD4) sayısına bakılarak da AIDS teşhisi konabilir.
HIV (Human Immunodeficiency Virus) enfeksiyonu bağışıklık sistemini bozarak bazı enfeksiyonlara ve kanserlere karşı savaşı güçleştirir.
HIV/AIDS neden önemlidir?
Kişiye HIV bulaştıktan sonra hiçbir belirti vermeden uzun yıllar bulaştırıcı olabilmektedir. Bu nedenle HIV/AIDS bulduğu bilinenen yaklaşık 2254 hastanın 7 katı gibi bir rakamın var olabileceğinden söz edilmektedir.
Kadınlardaki oran (Türkiye'de 1547 erkek, 707 kadın) artarsa, ki dünyada bu oran hemen hemen eşitlenmiştir. Yeni doğacak çocukların da HIV/AIDS'li olarak doğmasından dolayı yayılma hızı artacaktır.
Eğer yeterli önlemler alınmazsa ve toplum bilinçlenmezse, yayılma hızı artacaktır.
Bir HIV/AIDS hastasının tedavi maliyeti çok yüksektir. Şu an için Ülkemizdeki yaklaşık 2254 (bilinen) AIDS/HIV vakasının devlete maliyeti ekonomik bir sorun da yaratmaktadır.
HIV mikrobu alındıktan sonra ne kadar sürede AIDS hastalığına sebep olur?
Bu süre kişiden kişiye (kişilerin sağlık durumları ve alışkanlıklarına göre) değişmekle birlikte HIV enfeksiyonu ile AIDS bulgularının ortaya çıkması arasında geçen süre yaklaşık 2-14 yıldır (ortalama 8 yıl). Günümüzde kullanılan ilaçlarla, AIDS bulgularının ortaya çıkma süresi geciktirilebilmekte veya AIDS'te görülen hastalıkları önleyebilmek/tedavi edebilmek mümkün olmaktadır.
AIDS hangi yollardan bulaşır?
3 temel bulaşma yolu vardır.
Korunmasız cinsel ilişki ile bulaşma ,
Her türlü cinsel temasla bulaşma olabilir
Cinsel organlarda yara bulunması ve başka bir cinsel yolla bulaşan hastalığın varlığında bulaşma kolaylaşır.
HIV mikrobunu taşıyan kişilerin vajinal sıvı ve semenleri (meni) ile taşınmaktadır.
Enfekte erkekten kadınlara bulaşma enfekte kadından erkeğe bulaşma riskinden daha fazladır.
Oral seks, özellikle ejekülasyon (boşalma) varsa, orta derecede risklidir.
Anal/vajinal ilişki yüksek riske sahiptir.
Direkt kan teması ile (kan nakli, ilaç enjektörünün ortak kullanımı, kan ürünleri vb)
Kan ve kan ürünleri ile Transplantasyonla İğne batması ile Kan bulaşmış vücut sıvıları ile temas Diş tedavisi Dövme Takı için delici alet kullanımı Ortak kullanılan manikür ve pedikür aletleri Ortak kullanılan jilet vs Ortak kullanılan enjektör Ortak kullanılan diğer aletler
Anneden bebeğe
Doğum öncesi Doğum sırasında Doğum sonrası (anne sütü ile) (HIV pozitif anne test edilmeli. Zamanında ve uygun tıbbi müdahale ile enfekte anneden bebeğe bulaşma azaltılabilir) Aşağıdaki vücut sıvılarında virüs vardır ve bunlar bulaştırıcı kabul edilir (yukarıdan aşağıya doğru yoğunluğu azalmaktadır. Yani en çok kanda bulunur)
Kanla (adet dönemlerindeki dahil) Meni ile Vajinal salgı ile Anne sütü ile
Aşağıdaki vücut sıvılarının bulaştırıcı olmadıkları kabul edilmektedir:
Tükürük, Göz yaşı, Ter, Dışkı İdrar
AIDS hangi yollardan BULAŞMAZ
Sağlam deriden,
Sivrisine ve diğer kan emen böceklerden,
El sıkışma,
Masum öpüşme (kuru),
Aynı yerde yaşama,
Aynı lavabo ve duşu kullanma.
Türkiye risk altında mıdır?
Evet. Bunda aşağıdaki nedenler rol oynamaktadır.
Nüfusun genç olması (Cinsel yönden aktif) (AIDS vakalarının %78'i 15-50 yaşları arasında görülmektedir),
Bilgisizlik/umursamazlık,
Turizmin yoğun olması,
Yurt dışındaki Türklerle ilişkili nüfus hareketleri,
Damardan ilaç bağımlılığının artışı
HIV/AIDS'ten nasıl korunabilirim?
Cinsel yolla bulaşmayı önlemek için,
Eşinize sadık kalın,
Bulaşma riski bulunan durumlarda korunmasız (prezervatif önerilir) cinsel ilişkiye girmeyin,
Kan teması ile bulaşmayı önlemek için,
Test edilmemiş kan ve kan ürünü kullanılmamalı,
Kanla temas edebilen ortak kullanılan aletler (ya tek sefer kullanılıp atılır ya da dezenfekte edildikten sonra kullanılır),
Anneden bebeğe bulaşmayı önlemek için ,
Mümkünse gebe kalınmamalı,
Gebe kalındı ise
Düşük yaptırılabilir.
Gebelik sürdürülmek isteniyorsa, ilaç tedavisi uygulanır (bebeğe virüs bulaşma (şansı azaltılabilir).
Muhtemel bulaşma anından hemen sonra yaptırdığım testin sonucu güvenilir midir?
Hayır. Kan testlerinde HIV virüsüne karşı oluşan antikorlar araştırılır. Bu antikorların oluşması için yaklaşık 3 aylık bir döneme ihtiyaç vardır. Bu dönem pencere dönemi olarak bilinir ve enfeksiyon olsa dahi test sonuçları negatif çıkar. Bu nedenle muhtemel bulaşma anından 3 ay sonra test yaptırılması önerilir (negatif çıksa bile 6. ayda bir test daha yaptırılmalıdır).
Nerelerde test yaptırabilirim?
Tüm hastaneler bu konuda size yardımcı olabilir. Bunun dışında özel laboratuarlarda da bu test yapılabilir. Yasal olarak açık kimliğinizi açığa çıkartacak bilgi vermek zorunda değilsiniz.
HIV testi sonucum negatif çıktı. Ne anlama gelir?
Kanınızda o anda antikor bulunmadığı anlamına gelir. Ancak, kesin olarak HIV ile enfekte olmadığınız (pencere döneminde virüs bulunsa bile sonuç negatiftir), AIDS'e karşı bağışıklık geliştirdiğiniz, bu enfeksiyona dirençli olduğunuz ve asla AIDS'e yakalanmayacağınız anlamına gelmez.
HIV testi sonucum pozitif çıktı. Ne anlama gelir ve ne yapmalıyım?
Test sonuçları hatalı çıkabilir. Öncelikle testi tekrarlamak gerekir. Yine pozitifse daha ileri testler yapılmalıdır. Ancak bu doğrulama testlerinden sonra pozitiflik kesin olarak ortaya çıkar. HIV pozitiflik, AIDS hastalığına sebep olan virüsün kanınızda bulunduğu ve bunu başkalarına bulaştırma potansiyeline sahip olduğunuz anlamına gelir. Bu nedenle başkalarına bulaştırmamak için gerekli önlemleri almalısınız.
Pozitiflik onaylanırsa,
- Daha ileri testler ve tedavi seçenekleri öğrenmek için kendisini hasta hissetmeseniz bile doktora (enfeksiyon hastalıkları uzmanına) gidin.
- Tüberküloz (TB) testi yaptırın. Tüberküloz basili ile enfekte olmuş ve bunu bilmiyor olabilirsiniz. Teşhis edilmemiş TB ciddi sonuçlar doğurabilir. Erken teşhis edilen TB daha kolay ve başarılı tedavi edilebilir .
- Keyfi ilaç kullanımı, alkol ve sigara bağışıklık sistemini zayıflatır. Bunların bırakılması önerilir.
- HIV ve AIDS ile ilgili gruplara üye olabilirsiniz.
- Sağlığınıza olabildiğince dikkat ediniz.
- AIDS danışma servislerinden veya derneklerden bilgi alabilir ve doğru yönlendirilmenizi sağlayabilirsiniz.
|