Türkiye’de Bulaşıcı Hastalıkların Epidemiyolojik Sürveyansı ve Kontrolü Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi Kırklareli TEK kursuna katılan 75 kişinin 40’ı kadın (% 53,3), 35’i erkekti (% 46,6). Katılımcıların 59’u (%78.6) 1. basamak sağlık kurumlarında (sağlık ocağı, AÇSAP), 9’u da (%12) 2. basamakta, 7’si(%9.3) sağlık müdürlüğünde çalışıyordu.
Şekil 1. Kırklareli TEK Kursuna Katılan Sağlık Personelinin cinsiyete göre dağılımları, Kasım 2007

1. basamaktaki katılımcıların kursa katılmak isteyip istemedikleri daha önce resmi yazı ile sorulmuş, eğiticiler tarafından kurstan hemen önce gönüllü olup olmadıkları kişiler tek tek telefonla aranarak tekrar sorgulanmıştır. Bu görüşme esnasında katılımcıların konaklama durumları da öğrenilmiş ve otel organizasyonu kurs öncesi sağlanmıştır. Ayrıca göreve yeni başlayan hekimlere ulaşılarak kursa katılımları sağlanmıştır.
2. basamaktaki katılımcılar; bildirim sisteminde görev alan acil sorumlu hekimleri ve hastane bildirim sistemi sorumlularından oluşmaktadır. Kırklareli Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar, AÇSAP, Sağlık Ocakları Şubesinde çalışan 7 sağlık personelinin de kursa katılımı sağlanmıştır.
Şekil 2. Kırklareli TEK Eğitimine Katılan Sağlık Personelinin Çalıştığı Yerlere Göre Dağılımı, Kasım 2007

Şekil 3. Kırklareli TEK Eğitimine Katılan Sağlık Personelinin Mesleklerine Göre Dağılımı, Kasım 2007

KURS SIRASINDA:
a-)Oturum Planları:
Her oturum için oturumun adı, amaçları, giriş, gövde özet bölümlerinde kullanılan eğitim yöntemleri, uygulamalar ve kullanılan araç gerecin belirtildiği dokümanlardır.
b-)Tanışma Etkinliği Yapılması:
Tüm katılımcı ve eğiticilere armaların yer aldığı tanışma formları dağıtılmış ve aynı armayı bulan iki kişinin birbirlerinden ad soyad, görev yılı ve yılı, medeni hali, çocukları, hobileri ve fobilerini öğrenmeleri ve gruba sunmaları istenmiştir.
c-)Beklentilerin Alınması:
BEKLENTİLER (15-16 Kasım 2007)
- Salgına Müdahale Edebilmek
- Salgın Planı Hazırlamak
- Eğlenmek
- Yeni Bilgiler Öğrenmek
- Yeni arkadaşlarla tanışmak
- Hoş Bir Ortamda Vakit Geçirmek
- Fazla Teorik Desler Görmemek
- Püf Noktalarını Gözden Geçirmek
- Verimli Eğitim Almak
- Deprem vb afetlerde salgına müdahaleyi öğrenmek
- Eksikleri Tamamlamak
- Sürveyans Sisteminin İşlerlik Kazanması
- Afetlerde Salgın Yönetimi
- Bildirimdeki Prosedürleri (S.O ‘dan SB’na) Öğrenmek
- Salgın Kararını Vermek
- Karşılıklı bir şeyler öğrenmek
- Epidemiyoloji konusunda eski bilgileri tazelemek
- Epidemiyoloji ile ilgili bilgilerimizi arttırmak
- Bulaşıcı hastalıklarla ilgili yeni bilgileri öğrenmek
- Sıkılmamak
- Bekleyip görmek
- Hastalardan uzak 2 gün geçirmek
BEKLENTİLER (20-21 Kasım 2007)
- Lüleburgaz’da aksadığını düşündüğümüz bildirim sistemini gözden geçirmek
- Güzel, akıcı, yeni kazanımlar elde etmek
- Bilgi tekrar etmek, tazelemek
- Öğrendiklerimi işimde kullanabilmek
- Kullanılabilir bilgiler edinmek
- Bilgileri pekiştirmek
- Sorunsuz, sakin bir toplantı
- Sıkılmamak
- Kullanabileceğimiz bilgileri edinmek
- Daha fazla bilgi edinmek
- Eğlenmek
- Salgın hastalığı tanımlayabilmek
- Erken müdahalede bulunabilmek
- Salgını tanımak, karar vermek
- Bildirimdeki yanlışların farkına varmak
- Epidemiyoloji ile ilgili faydalı bilgiler edinmek
- Salgının değerlendirilmesi ve nasıl davranılacağının öğrenilmesi
BEKLENTİLER (22-23 Kasım 2007)
- Epidemiyoloji konusunda eski bilgileri tazelemek
- Yeni Bilgiler Öğrenmek
- 2 günlük verimli bir çalışma yapmak
- Bilgileri pekiştirmek
- Sıcak ilişkiler kurmak
- Bulaşıcı hastalıklar ve TC’deki yaygınlığı konusunda bilgilenmek ve bu bilgileri diğer insanlarla paylaşmak
- Bilgileri tazelemek
- Zamana uymak
- İyi organize edilmiş, iyi aktarılan, sahada kullanabileceğim bilgi ve beceri edinmek
- Salgın nedir? değerlendirebilmek
- Bildirim sisteminde doktorun yetkilerini öğrenmek
- Sakin, neşeli, keyifli günler geçirmek
- Bulaşıcı hastalıklara daha etkin yaklaşabilmek
- Öğrenmek
- Eğlenceli toplantı geçirmek
- Formlarla ilgili yanlış ve hataları düzeltmek
- Bildirim sistemini öğrenmek, hataları düzeltmek
- Saha uygulamalarını yerleştirmek
- Daha doğru rapor hazırlamak, yeterli bilgiye sahip olmak
- Çağrıldık geldik
BEKLENTİLER (27-28 Kasım 2007)
- Eski bilgileri yenilemek
- Salgın hastalıklar konusunda yapılabilecekleri gözden geçirmek
- Beklentim yok
- Epidemiyoloji konusunda yenilikleri ve gelişmeleri öğrenmek
- Epidemiyolojiye başlangıç yapmak
- Yeni arkadaşlarla tanışmak
- Verilen bilgileri almak ve iletmek
- Hataları düzeltmek
- En iyi şekilde hizmet vermek
- Neşeli, eğlenceli, samimi toplantı olması
- Bulaşıcı hastalıkların ihbarı ve bildirim sistemi hakkında bilgi sahibi olmak
- Fazla bir beklentim yok
- Eğlenmek
- Yeni şeyler öğrenmek
- Eksikleri kapatmak
- Unutulanları hatırlamak
- Bulaşıcı hastalıkların tespit edilmesi, bildirilmesi
d-)Tüm Katılımcıların ve Eğiticilerin Kontrat Yapması:
Sunumlar esnasında herkesin uyması gereken kurallar (sigara içmeme, ders esnasında çay içebilme, zamana uyma, tam zamanlı katılım vb.) belirlenmiştir.
e-)Kurs Programı:
1. Günün Programı:
09. 30 -10. 00 :Açılış Tanışma
10. 00 -10. 15 :Kontrat / Günün Programı
10. 15 -10. 30 :Projenin Tanıtımı
10. 30 -10. 45 :Çay Molası
10. 45 -11. 30 :Bildirim Sistemi ve Hatalar
11. 30 -12. 15 :Sürveyans İlkeleri
12. 15 -13. 00 :Öğle Yemeği
13. 15 -14. 30 :TC.de/Kırklareli İlinde Bildirim Sistemi Sorunları (uygulama)
14. 30 -14. 45 :Çay Molası
14. 45 -15. 30 :Ulusal Rehber Kullanımı (uygulama)
15. 30 -15. 45 :Çay Molası
15. 45 -16. 45 :Epidemiyolojik Ölçütler
16. 45 -17. 15 :Günün Değerlendirilmesi
2. Günün Programı:
09. 30 -10. 00 :Bıçak Oyunu
10. 00 -10. 45 :Kohort-Vaka Kontrol Çalışmaları
10. 45 -11. 00 :Çay Molası
11. 00 -11. 45 :Tablo, Şekil, Grafiklerin Okunması
11. 45 -12. 15 :Salgın -1
12. 15 -13. 00 :Öğle Yemeği
13. 00 -13. 15 :Isınma
13. 15 -14. 00 :Salgın -2
14. 00 -14. 15 :Çay Molası
14. 15 -16. 15 :CAROLİNA
16. 15 -17. 00 :Kursun Değerlendirilmesi
Sertifika Töreni
Kapanış
f-)Projenin Tanıtılması
Bu projenin AB tarafından desteklenerek finanse edildiği bilgisi tüm katılımcılarla paylaşılmıştır. AB süreci, AB mevzuatı, Projenin amacı, proje hakkında genel bilgiler, projenin özel amaçları, proje aktiviteleri, eğitim kursları, sürveyans eğitimleri, TEK eğitimleri hakkında katılımcılara bilgi verilmiştir.
g-)Çay Molası Verilmesi:
2 günlük kurs esnasında iki sabah, iki öğleden sonra olmak üzere çay molası verilmiştir. Çay, kahve, meyve suyu, kuru pasta ikramları otel tarafından katılımcılara sağlanmıştır.
ğ-)Öğle Yemeği Etkinliği:
Tüm katılımcılar ve eğiticiler katılmışlardır.
h-)Akşam Yemeği Etkinliği:
Eğiticiler, konaklayan, arzu eden diğer katılımcılar ile Akkuş Otelde düzenlenmiştir.
ı-)Küçük Grup Çalışmaları
Eğitimin programı gereği TC’de bildirim sistemi, Rehber Kullanımı, Salgın simülasyon, Bıçak oyunu, Carolina salgın uygulama çalışmalarına katılımcıların aktif katılımı sağlanmıştır.
i-)Isınmalar
Katılımcıların derse aktif katılımını sağlamak, olumlu eğitim atmosferi yaratmak üzere 1. gün sabah tanışma etkinliği, öğleden sonra şarkı sözü bulma, 2. gün sabah bıçak oyunu, öğleden sonra el çırpma oyunları ile ısınmalar gerçekleştirilmiştir.
j-)Sınıf Dersleri
Eğiticiler tarafından program gereği sunumlar sınıf dersi olarak verilmiştir. Eğitimler esnasında Sağlık Müdürlüğü’nün diz üstü bilgisayarı ve fotoğraf makinesi, Akkuş Otelin barkovizyon cihazı kullanılmıştır.
k-)Katılımcıların Sunumları
TC’de ve Kırklareli’nde bildirim sistemi sorunları uygulamasında, katılımcılara çalıştıkları kurumda ve ilçede bildirim sistemi ile ilgili karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerilerini listelemeleri ve 2 grup sunumu halinde sunmaları istenmiştir.
Kırklareli ilinde bildirim sisteminde karşılaşılan sorunlar;
15-16.11.2007
Lojistik ihtiyaçlar
Veri Bildiriminde eksikler
Eğitim (Sağlık Ocağı Düzeyinde)
Yanlış Bildirim (TSİM’de)
Bölge dağılımındaki eksik planlama
Görev dağılımındaki eksiklikler
Ailelerin Bilgilendirmesindeki eksiklikler
Öncelik belirleme hatası (Bakanlık düzeyinde)
Sağlık Müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığında Birimler arası koordinasyon eksikliği
Denetim eksikliği
Teşhis (Kriter) Yanlışlıkları
20-21.11.2007
Rehber Tanıtım ve eğitimlerin yetersizliği
Bildirim sistemindeki farkındalığının eksikliği
Zamanında bildirim yapılmaması
İletişim sisteminin hantallığı
Sürveyans tanıtım eksikliği
Yapılanların kayıt altına alınmaması
İş yoğunluğu
Alt yapı eksiklikleri, coğrafi zorluklar,
Ulusal sağlık politikalarının halka yeteri kadar anlatılamaması
Personelin eğitim eksikliği, bilgisizliği, ilgisizliği
Sıkı denetim eksikliği
Performansta sürveyansla ilgili ek katkının olmaması
Form 014 (019)ların kullanılmaması
İş bölümünün doğru olmaması
Eksik personel
Görev tanımlarının net olmaması
Sağlıkta görev standardının olmaması
Sağlık Ocağı hekimlerinin görev dağılımları/yetkilerinin eşit olmaması
Olası vakalarda numune alımlarındaki sorunlar
Formların doğru doldurulmaması
Bilgi eksiği
Bilgilerin internet yoluyla ulaştırılmaması
22-23.11.2007
Evrak alışverişinin daha hızlı (internetle) yapılmaması
Süregelen hatalar zinciri
Kalifiye eleman eksiği
Personel Dağılım Dengesizliği ve personel eksiği
Kurumların dialog eksikliği (Birlikte hareket edilmesi)
Alt yapı eksikliği
Formların güncellenmesinin geç bildirilmesi
Yazışma ve haberleşmede gecikme ve kayıplar
Dokümanların eksik doldurulması
Kurum içi çatışmalar
Personel eğitimi ve fedakarlık(görev aşkı)
Lojistik sıkıntıları
27-28.11.2007
Hastanelerde Yönetimsel Sorunlar (Faks, Telefon, Eğitim eksikliği)
Rehberlerin Olmaması
Görev Tanımlamasının sıkıntılı olması
Hasta yoğunluğu
Alışkanlık yok
Nöbet sistemi
Tahlil sonuçlarının değerlendirilmemesi
Formların ve sistemin bilinmemesi(örn: kızamık)
Verilerin iletilmesinde sorun
Hasta uyumsuzluğu
Hizmet içi eğimlerin yetersizliği
Sağlık personelinin bilgisizliği ve eğitimsizliği
İletişimsizlik
Faks, internet, telefon yokluğu
Laptop vs. materyal eksikliği
Niteliksiz personelle çalışma örn. Sağlık personeli olmayan
İşleyişlerin kişilere bağımlı olması
Sorunlara Çözüm Önerileri
Eğitimler sürekli olmalı
Sağlık Ocağı Bilinçli, 2.Basamak Dikkatli olmalı
Sürveyans hizmetleri, performans puanına eklenmeli
Nitelikli Sağlık Hizmetinin önemi arttırılmalı
Sevk sisteminin işler hale gelmesi sağlanmalı
Hastaların afiş ve broşürlerle bilinçlendirilmesi
Görev tanımlarının yazılı hatırlatılması
ICD kodları ile bildirimi zorunlu hastalıkların eşleştirilmesi
Kurum içi tüm personelin eğitilmesi
Halk eğitimlerinin sıklaştırılması
Eğitici eğitimlerin arttırılması
Yöneticileri harekete geçirmek
l-) Oturum Değerlendirme Formlarının Kullanılması
m-)Eğiticilerin Gün Sonu Değerlendirme Toplantıları
n-)Gün Sonu Değerlendirme Yapılması
o-)Kurs Değerlendirme Formlarının Kullanılması
ö-)İmza çizelgelerinin doldurulması İmza çizelgeleri günlük olarak katılımcılara ve eğiticilere imzalatılmıştır.
p-)Sertifika Töreni
Kırklareli Sağlık Müdürü Dr.Mehmet BİLGİN’in, sağlık müdürlüğündeki şube müdürlerinin, eğiticilerin katılımıyla kurslar sonunda katılımcılara, numaralandırılarak kayıtlara alınmış sertifikalar verilmiştir. Katılımcıların görüş önerileriyle kapanış töreni düzenlenmiştir.
KURS SONRASI
Katılımcıların Beklentilerinin Raporlanması
Kurs Değerlendirme Formlarının Değerlendirilmesi
Gün Sonu Değerlendirmelerin Raporlanması
Kurs Sonu Değerlendirmelerin Raporlanması
Katılımcıların Yolluk İşlemlerinin Maaş Şubesine Teslimi
Katılımcıların Hazırladıkları Bildirim Sisteminde Karşılaşılan Sorunların Listelenmesi
İlgili yerlerden faturaların alınması
Kurs Raporunun Yazılması
7-SONUÇ:
KURSTAN/PROJEDEN KAZANIMLARIMIZ
*Sağlık Müdürlüğü düzeyinde, Sağlık Bakanlığı tarafından eğitici eğitimi almış 2 kişinin yetişmesi,
*Kırklareli İli’nde 75 sağlık personelinin “Bulaşıcı Hastalıkların Epidemiyolojik Sürveyansı ve Salgın Yönetimi” konularında eğitim alması ve bu eğitimin “Katılım Belgesi” ile sertifikalandırılması,
*Bildirim sistemi, epidemiyoloji ve salgın yönetimi konularında farkındalık yaratılması,
*Bildirim sistemindeki sorunların ve çözüm önerilerinin sahada çalışanlar tarafından ortaya konması,
*Bildirim sisteminde kullanılan kitabın, formların, akışların gözden geçirilmesi,
*Sağlık ocağı düzeyinde bölge içi-bölge dışı kavramlarının bildirim sistemindeki yeri, laboratuar kullanma ve gerekliliğinin tartışılmasına olanak tanıması,
*Hastane düzeyinde bildirim sisteminde Sağlık Müdürlüğü ile iletişim, numunelerin alınması ve iletilmesi konularında farkındalık yaratılması,
*Grup çalışmalarında bildirim sistemi ile ortaya konan aksaklıkların hastane yönetimi, ilçe sağlık grup başkanlarına geri bildirimi imkanı tanıması,
*Değişik kurumlarda çalışan sağlık personelinin yeni arkadaşlar edinmesi,
*Farklı kurumların, kişilerin sorunlarını, çözüm önerilerini tartışabilme ve kendileri için çıkarımda bulunabilme imkanı,
*Eğiticiler açısından eğitimde gönüllülerle çalışabilme imkanı,
*2 tam gün süreli kurs programında katılımcılar için hazırlanan eğitim materyalleri, sabah ve öğleden sonra oturumlar arasında verilen molalarda tüketilen yiyecek içecekler ile öğle yemekleri ve konaklamanın proje bütçesinden finanse edilmesi,
*Her bir kurs sonunda kursun tüm kayıtları (imza çizelgeleri, formları, gün ve oturum değerlendirmeleri, grup çalışma çıktıları vb.) toplanarak ayrı ayrı klasörler oluşturulması,
*Kurs dokümanları ve kurs raporunun www.kirklareli.saglik.gov.tr adresinde yayınlanarak ulaşılabilir olması gibi kazanımlar elde edilmiştir.
|